Wzywałem ciemności: niech wstanie,

I niech mnie pogrąży w noc ciemną

Wzywałem milczące otchłanie,

By łona zawarły nade mną.



Wzywałem strasznego anioła:

Niech ślad mój zagładzi na ziemi,

Niech wszystkie dnie moje odwoła,

Niepamięć rozpostrze nad niemi!



Lecz próżno wzywałem litości,

Jak inni przede mną wzywali...

Głos tylko mnie doszedł z ciemności,

Co wołał: "Idź dalej, idź dalej!"



22 grudzień 1871


Historyczna nowa szkoła

Swą metodę badań ścisłą,

Sprowadzoną hurtem z Niemiec,

Rozpowszechnia ponad Wisłą

I nabywszy pogląd świeży,

Nowym łokciem dzieje mierzy.



Nie chcąc popaść w dawne błędy

Mesjanicznych mglistych mrzonek,

Koło polskich sztywnych karków

Okręciła swój postronek,

By zgiąć bytu żądzę dziką

Przed dziejowych praw logiką.



Czcząc spełnionych faktów kolej

I zwycięzców chytre godła,

Nie spostrzegła, że cześć siły

Za daleko ją zawiodła

I że z rąk jej rozbiór Polski

Wziął chrzest misji apostolskiej.



W pełnym świetle jej dochodzeń

Jasną gwiazdą lśni despotyzm

I wychodzi czysto na wierzch

Targowicy patrijotyzm...

Gdyż Kościuszko to był wariat,

Co buntował proletariat!



I tak dalej... i tak dalej...

Coraz śmielsze wnioski przędzie

I nicując dawne sądy,

Nie powstrzyma się w zapędzie,

Aż dowiedzie, że król Herod

Dobroczyńcą był dla sierot.